Şanlıurfa’da Kaçak Elektrik Tahakkuklarına Karşı Hukuki Denetim ve Menfi Tespit Süreçleri

Şanlıurfa’da Kaçak Elektrik Tahakkuklarına Karşı Hukuki Denetim ve Menfi Tespit Süreçleri

Elektrik enerjisi aboneliklerinde, dağıtım şirketleri tarafından düzenlenen kaçak elektrik tespit tutanakları, idari ve mali açıdan ağır sonuçlar doğuran tek taraflı ispat araçlarıdır. Özellikle Şanlıurfa gibi tarımsal ve ticari enerji kullanımının yoğun olduğu bölgelerde, abonelerin usulsüz tahakkuklarla karşı karşıya kalması, mülkiyet hakkını ve ticari sürekliliği tehdit eden bir unsurdur. Bu süreçte, EPDK mevzuatı ve Yargıtay’ın güncel içtihatları çerçevesinde borcun hukuki denetimini yapmak, haksız kazancın önüne geçmek adına zaruridir.

Kaçak Elektrik Tespit Tutanağının Maddi Gerçeklik Bakımından Değerlendirilmesi

Dağıtım şirketi yetkililerince düzenlenen tutanaklar, karine (doğru olduğu varsayılan ipucu) niteliğinde olsa da, bu tutanakların içeriği her zaman gerçeği yansıtmayabilir. Türk Borçlar Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, bir aboneye kaçak kullanım bedeli yansıtılabilmesi için “fiili kullanımın” ve “kastın” şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatı gerekir.

Şanlıurfa’daki aboneler için en büyük risk, sayaca müdahale edilmediği halde sadece endeks uyumsuzluğu veya mühür kopukluğu gibi teknik detaylar üzerinden yüksek meblağlı cezalar kesilmesidir. Oysa Yargıtay, abonenin önceki dönem tüketim verileri ile ceza dönemindeki veriler arasında illiyet bağı (neden-sonuç ilişkisi) kurulmasını şart koşmaktadır. Tüketim miktarında ani ve izah edilemeyen bir düşüş yoksa, sadece mühür eksikliği üzerinden kaçak tahakkuku yapılması hukuka aykırıdır.

Menfi Tespit Davası: Haksız Borç Yükünün Yargı Yoluyla İptali

Hakkında haksız kaçak elektrik faturası düzenlenen abonenin başvuracağı en temel hukuki yol, İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesi uyarınca açılacak olan Menfi Tespit Davasıdır. Bu dava ile temel amaç; borcun doğmadığını, hukuka aykırı hesaplandığını veya muhatabın borçlu olmadığını mahkeme kararıyla tescil ettirmektir.

Şanlıurfa avukat desteğinin bu aşamadaki kritik önemi, davanın açılmasıyla birlikte talep edilecek “ihtiyati tedbir” kararında yatar. Mahkemeden alınacak bir tedbir kararı, faturanın son ödeme tarihi geçse dahi elektriğin kesilmesini durdurabilir. Özellikle üretim yapan sanayi tesisleri veya sulama yapan çiftçiler için elektriğin kesilmesi, telafisi imkansız zararlara yol açacağı için bu hukuki hamle hayati bir öneme sahiptir.

Teknik Bilirkişi İncelemesi ve Kurulu Güç Esası

Yargılama safhasında mahkeme, dosyayı elektrik mühendisi bilirkişisine tevdii eder. Bu aşamada yapılan inceleme, davanın sonucunu doğrudan tayin eder. Bilirkişi heyeti şu teknik parametreleri sorgular:

• Abone Tipi ve Tüketim Kapasitesi: İşletmede bulunan cihazların (kurulu güç) iddia edilen kaçak miktarı tüketip tüketemeyeceği.

• Endeks Mukayesesi: Son bir yıllık tüketim dökümleri ile suçlama konusu dönemin teknik karşılaştırması.

• Yönetmelik Uyumu: Dağıtım şirketinin hesaplamayı yaparken Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği’nde belirtilen çarpanları ve katsayıları doğru uygulayıp uygulamadığı.

Şanlıurfa yerelindeki trafo kapasiteleri ve tarımsal sulama dönemleri göz önüne alındığında, teknik raporlardaki hataların tespiti, borcun bazen %80’e varan oranlarda iptal edilmesini sağlayabilmektedir.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Kaçak elektrik tutanağına itiraz süresi ne kadardır? Dağıtım şirketinin bildiriminden itibaren 15 gün içerisinde ilgili şirkete yazılı itiraz yapılmalıdır. Ancak bu itiraz idari bir süreçtir; asıl hak arama yolu, borcun kesinleşmesini ve icra takibini önlemek adına derhal açılacak olan Menfi Tespit Davasıdır.

Kullanım miktarını sayaçtan bağımsız hesaplayabilirler mi? Dağıtım şirketleri bazen “kurulu güç” üzerinden (cihazların 24 saat çalıştığı varsayımıyla) hesaplama yapar. Ancak Yargıtay, gerçek tüketimin hesaplanmasında abonenin fiili kullanım saatlerinin ve cihaz sayısının somut olarak belirlenmesini esas alır. Varsayımsal hesaplamalar hukuken iptal sebebidir.

Önceki malikin/kiracının kaçak borcu yeni aboneye yansıtılabilir mi? Hayır. Elektrik kullanımından kaynaklı borçlar şahsidir. Sözleşme kimin üzerineyse veya kaçak fiili kimin döneminde gerçekleşmişse sorumluluk ona aittir. Yeni malik, önceki borçtan dolayı elektriğinin açılmamasını mahkeme kararıyla engelleyebilir.

Kaçak elektrik iddiası ceza davasına dönüşür mü? Evet, Türk Ceza Kanunu m. 163 uyarınca “Karşılıksız Yararlanma” suçu kapsamında kamu davası açılabilir. Hukuk mahkemesinde borca itiraz ederken, ceza mahkemesinde de savunmanın teknik delillerle desteklenmesi, olası bir adli sicil kaydının önüne geçecektir.

---

Sonuç Olarak: Dağıtım şirketlerinin tek taraflı düzenlediği tutanaklar ve tahakkuk ettirdiği bedeller, hukuki denetime tabi tutulmadığı müddetçe kesin borç hükmündedir. Şanlıurfa’da enerji uyuşmazlıkları konusunda uzman bir hukukçu ile çalışmak; hem mali kaybınızı önleyecek hem de ticari itibarınızı koruyacaktır. Hak kaybına uğramamak adına süreci profesyonel bir düzlemde takip etmeniz önemle tavsiye edilir.